Tháng 07, 2017
Thứ bảy
Thứ Ba, ngày 02/09/2014 09:41 AM (GMT+7)

Có diệt được lòng tham trong mỗi chúng ta không?

Làm thế nào để chống “địch nội xâm”, tức chủ nghĩa cá nhân? Bài viết của tác giả Nguyễn Minh Khâm (Đà Nẵng) như một lời chiêm nghiệm, suy ngẫm nhân kỷ niệm 45 ngày mất và 45 năm năm thực hiện di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Bác Hồ coi chủ nghĩa cá nhân là “địch nội xâm”. Người nói: “Địch bên ngoài không đáng sợ. Địch bên trong đáng sợ hơn, vì nó phá hoại từ trong phá ra”.

Vì vậy, năm 2014, Đảng đã chọn “Chống chủ nghĩa cá nhân” là một trong những nội dung quan trọng của việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.

Chủ nghĩa cá nhân là nguồn gốc đẻ ra nhiều căn bệnh, trong đó tham lam là loại bệnh nguy hiểm, khó chữa nhất, làm hư hỏng đội ngũ cán bộ, Đảng viên, ảnh hưởng đến Đảng, làm suy giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng.

Vậy tham lam là gì? Tuỳ theo góc nhìn, tham lam có nhiều định nghĩa khác nhau, nhưng đều có điểm chung là: Tham lam xét về từ loại là tính từ. Tham lam là muốn lấy hết về phần mình, lấy quá phần của mình được hưởng, lấy cả phần của người khác… Tham lam ở một mức độ nào đó cũng được hiểu là lòng tham.

Trong văn học dân gian, lòng tham được người xưa nói là "vô đáy". Có biết bao truyện cổ tích, truyện ngụ ngôn nói lên lòng tham của con người như: "Ăn khế trả vàng", hay "Con gà đẻ trứng vàng"… Lòng tham là "vô đáy" nên không thể kể ra hết được, nhưng có nhà khoa học đã cho rằng, trong lòng tham của con người có ba thứ được xếp lên hàng đầu. Đó là: tham tiền của; tham quyền lực và tham sắc đẹp. Các cuộc chinh phạt của các bậc vua chúa thời xưa có cội nguồn từ ba thứ tham lam này.

Lòng tham được chia ra nhiều loại, nhưng có hai loại tham dễ nhận dạng nhất, đó là: tham thanh và tham trọc.

Tham thanh là tham làm việc tốt, việc thiện, tham giúp đời, giúp người, đam mê một sự ham muốn tột bậc làm cho đất nước, xã hội thanh bình, nhân dân hạnh phúc như nhiều bậc vĩ nhân đã làm.

Tham trọc là sự tham lam vô độ muốn vơ hết cái lợi về mình. Bao giờ cũng đặt cá nhân, gia đình lên tập thể, cộng đồng, tham cái không thuộc của mình và tìm mọi cách để chiếm đoạt cho được.

Trong chương trình Chuyện đương thời (18-1-2014), các nhà khoa học đã thực hiện cuộc khảo sát với 105 người theo chủ đề “Kiểm soát lòng tham” và thu được những “con số biết nói”. Theo đó, đã có tới 80% thú nhận họ đã từng lấy trộm một thứ gì đó, 42% nói rằng nguyên nhân họ lấy trộm là bởi vì họ làm vậy mà không ai biết, 72% cho rằng con người dễ dàng nảy sinh lòng tham nhất với tiền bạc”.

Vậy có diệt được lòng tham không?

Lòng tham ai cũng có, và mức độ khác nhau. Diệt lòng tham thì thật là khó. Vì  vậy đã có nhiều ý kiến nêu ra:

Đạo Thiên Chúa thì đặt vấn đề phải bắt đầu từ lòng yêu thương. Có yêu thương là có sự nhường nhịn và sự chia sẻ. Từ đó sẽ hạn chế được lòng tham.

Đạo Phật cho rằng: "Vực sâu lớn nhất của đời người là tham lam", nên phải xa lánh lòng tham. Phương pháp trị lòng tham của nhà Phật là: “Khi sân, ta biết ta đang sân, khi tham, ta biết ta đang tham” (Tham mà ngay lúc ấy biết mình đang tham thì tham đã được kiểm soát. Giận dữ mà ngay lúc ấy biết mình đang giận dữ là giận dữ đã được kiểm soát). Mọi người hãy biết kiểm soát lòng tham: “Bất khủng tham sân. Duy khủng tự giác trì” (không sợ tham sân, chỉ sợ mình giác ngộ chậm mà thôi). Muốn diệt bỏ lòng tham thì cần phải luyện tập để chiến thắng chính mình, vì chính nó là kẻ thù lớn nhất của mình.

Vậy kiểm soát sự tham lam bằng cách nào?

Trước hết là bằng các cơ chế về pháp luật. Việc quyết tâm xây dựng một nhà nước pháp quyền Việt Nam đang được đặt ra, là nhiệm vụ cấp bách hiện nay. Có pháp luật nghiêm minh, rõ ràng, mọi người dân đều bình đẳng trước pháp luật, đấy là yếu tố đầu tiên giúp xã hội ổn định và có thể kiểm soát được lòng tham của con người.

Vấn đề thứ hai, cũng rất quan trọng là giáo dục văn hóa, ý thức cho mỗi cá nhân. Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Làm bất cứ việc gì cũng đừng nghĩ đến mình trước”. “Mọi người sống trong sạch, không tham lam, không ham tiền tài, danh vọng, không lợi dụng chức quyền để mưu lợi cá nhân”.

Như vậy lòng tham của con người có thể kiểm soát được.  Lòng tham của con người không những có thể kiểm soát được mà còn phải kiểm soát, nếu không con người sẽ mất tính người. Do đó, việc chống căn bệnh này cần có cả giải pháp xã hội và giải pháp cá nhân.

Nguyễn Minh Khâm

Tin đọc nhiều

"Chạy sau", khó đính chính thông tin sai lệch trên mạng xã hội Trong khi những thông tin bất lợi từ mạng xã hội đang dồn...
Chuyện có gì mà ghê gớm? Khi chị Phó chủ tịch Quận Thanh Xuân móc điện thoại gọi...
Vô cảm trong đưa tin và những cái bẫy truyền thông Làm Báo và làm Luật luôn đòi hỏi những người tham gia phải...
Sự lạ sau Lễ hội Chọi trâu đang khiến người dân Đồ Sơn ám ảnh Một khi đã trở thành hồn cốt, thành tâm thức thì lễ hội...