Tháng 01, 2019
Thứ ba
Thứ Sáu, ngày 22/02/2019 13:00 PM (GMT+7)

Khen chê và Thiện ác

Thầy hiệu trưởng trường nọ đã nghĩ ra sáng kiến đó là khen thưởng ba bạn học giỏi nhất và phê bình ba bạn học kém nhất mỗi tuần. Dù đánh giá cao tâm huyết của thầy nhưng tôi cho rằng, việc ông làm dư mà vẫn thiếu.

Giờ tan trường, hai thiên thần áo trắng đang chạy nhảy tung tăng, miệng cười khúc khích. Con gái tôi, 7 tuổi, đi cùng một cô bé có vóc dáng nhỏ nhắn, gương mặt thanh tú với hai bím tóc đáng yêu. Cô bé lém lỉnh nói với tôi: “Cô ơi, ở trong lớp, Điển Thi học giỏi nhất luôn đó, đọc bài cũng giỏi mà làm toán cũng giỏi nữa cô!”.

Tôi hơi bất ngờ hỏi lại cô bé ấy: “Con tên gì?”, cô bé vui vẻ trả lời: “Con tên Mỹ Duyên”. Không mất quá 3 giây để tôi nhận ra cái tên này rất quen thuộc trong những câu chuyện con tôi đã kể trước đó. Tôi quay sang nói vội vì sợ cô bé chạy đi mất “Mỹ Duyên này, Điển Thi cũng kể với cô nhiều về con, Thi nói con viết chữ rất đẹp và vẽ tranh cũng đẹp nữa đó!”. Cô bé mắt tròn xoe, hơi chớp chớp vì xúc động, nhìn tôi hỏi lại: “Thật hả cô?”, tôi khẽ gật đầu.

Đợi bóng dáng cô bé ấy đi một đoạn khá xa, tôi quay sang hỏi con gái: “Con đã bao giờ nói cho Mỹ Duyên biết bạn ấy viết chữ và vẽ tranh đẹp như thế nào chưa?”. Con gái ngây thơ trả lời: “Dạ chưa”. Tôi nheo mắt nhìn con “Vậy thì con hãy học cách nhận ra và đánh giá cao điểm mạnh của bạn đi nhé, đó mới là một nhân cách lớn”.

Các ngôi đền hoặc chùa thường có thờ tượng của hai vị thần hộ pháp, ông Thiện và ông Ác, làm công việc khuyến thiện và trừng ác để nhắc nhở rằng trong cuộc sống luôn tồn tại hai mặt đối lập. Công việc của ông Ác xem ra vất vả và nhiều thách thức hơn vì chống lại cái ác thường sẽ rất khó khăn và nguy nan. Công việc của ông Thiện, tuy nhìn có vẻ nhẹ nhàng và dễ chịu nhưng giá trị tạo ra cho cuộc sống rất lớn lao. Có thể nói nếu ông Thiện làm việc hiệu quả thì công việc của ông Ác cũng sẽ nhẹ nhàng hơn.

Khen chê và Thiện ác - 1

Thử nghĩ xem nếu có thể khuyến khích người khác làm điều thiện càng nhiều thì cái ác trong con người họ làm sao có cơ hội trỗi dậy. Vậy thì tại sao chúng ta lại không chọn cho mình công việc nhẹ nhàng này? Ghi nhận những điều tốt đẹp trong một con người để họ phát huy và quên đi những phần còn khiếm khuyết, tiêu cực.

Nhiều năm làm việc ở nhiều công ty tư nhân và Nhà nước, tôi nhận ra việc thiếu vắng văn hóa đánh giá điểm mạnh của nhân viên khiến các doanh nghiệp khó khai thác hiệu quả năng suất nguồn nhân lực. Ở rất nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực Nhà nước, người xung phong nhận hoặc được giao nhiều việc sẽ chỉ gánh chịu thiệt thòi, vì làm cả trăm việc tốt thì không ai khen nhưng chỉ một việc chưa tốt thì lập tức sẽ bị chê bai, đả kích, cuối năm kiểm điểm, phê bình đủ kiểu. Chính cách ứng xử này sẽ khiến cho nhân viên có động cơ đùn đẩy trách nhiệm, không muốn nhận nhiều việc. Và cũng chỉ vì văn hóa này mà dường như người ta luôn thấy xã hội đầy rẫy cái xấu, niềm tin vào cuộc sống ngày một hao mòn.

Trong cuộc sống thường ngày cũng vậy, tôi đã từng gặp rất nhiều ông chồng đem chuyện nấu ăn bị mặn, bị khét của vợ ra chế giễu trước mặt mọi người, nhưng khi có một bữa ăn ngon thì tuyệt nhiên không nghe một tiếng khen. Điều này khiến cho công việc nội trợ của một người vợ, người mẹ sẽ vất vả hơn rất nhiều, đặc biệt khi người phụ nữ ngày nay phải vừa làm việc ngoài xã hội vừa chu toàn vai trò ngọn lửa sưởi ấm gia đình.

Ngược lại, cũng có những người vợ than vãn chồng mình kém cỏi, thu nhập thấp, không có tài và còn so sánh với chồng người ta để cho thêm phần thuyết phục mà không nhìn thấy sự cố gắng, nỗ lực hết mình của chồng mình. Điều này khiến người chồng khi trở về gia đình, nơi tưởng chừng là mái ấm bình yên sau một ngày vất vả, lại trở thành địa ngục đáng sợ đầy áp lực.

Khen chê và Thiện ác - 2

Trong môi trường giáo dục lại càng cần áp dụng văn hóa này. Tôi có dịp chứng kiến ở một ngôi trường, thầy hiệu trưởng mà tôi quen đã nghĩ ra một sáng kiến, đó là mỗi tuần các giáo viên chủ nhiệm sẽ gửi cho thầy danh sách ba bạn học giỏi nhất lớp và ba bạn học kém nhất lớp để đến giờ chào cờ thầy sẽ tuyên dương và phê bình.

Tôi rất đánh giá cao tâm huyết của thầy nhưng vẫn phải cho ông biết rằng ông đang làm dư một việc và thiếu một việc. Việc dư thừa đó chính là phê bình công khai trước trường ba bạn kém nhất lớp. Việc cần phải làm thêm đó là tuyên dương ba bạn có nỗ lực phấn đấu nhất trong tuần, cho dù trong đó có thể bao gồm cả những bạn đang kém nhất lớp.

Sức mạnh của một tâm hồn lớn đó là nâng đỡ người khác trên đôi tay của mình chứ không phải là dùng đôi chân để dẫm đạp họ xuống bùn lầy.

Trần Hương Giang

Tin đọc nhiều

Mẫu số riêng của hạnh phúc Đã bao giờ bạn tự vấn chỉ số hạnh phúc của riêng mình là bao...
Quyền hạn và quyền lực Lại thêm một vụ cảnh sát giao thông lấy thân mình để dừng...
Giằng xé nỗi đau lịch sử và văn hóa không biên giới Lịch sử cần được tôn trọng, nhưng có cần áp đặt sự hận thù...
Cảm ơn... quái vật MoMo Bố mẹ ơi, đừng sợ hãi quái vật MoMo, cũng đừng sợ hãi những...