Tháng 11, 2017
Thứ ba
Thứ Sáu, ngày 01/09/2017 21:24 PM (GMT+7)

Quê hương nếu ai không nhớ, sẽ không lớn nổi thành người

Trong mỗi trái tim thi sĩ đều thường trực một tình yêu Tổ quốc như là một điểm tựa tinh thần, một niềm kiêu hãnh.

Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm trong chương “Đất nước” của trường ca “Mặt đường khát vọng” đã khái quát tượng hình Tổ quốc từ những trầm tích văn hóa, chiều sâu của tâm thức dân tộc. Ở đây nhà thơ đã huy động nhiều vốn liếng trí tuệ, sự từng trải gửi gắm bao kỷ niệm suy tư hòa quyện vào nhau tạo thành một cấu trúc tương phản, cuốn hút, giàu sức thuyết phục. 

Và với bao ví von trùng điệp khác nữa, để bất ngờ nhận ra: “Ôi đất nước sau bốn nghìn năm đi đâu ta cũng thấy/ Những cuộc đời đã hóa núi sông ta”. Một đất nước của nhân dân: “Họ gánh theo tên xã, tên làng trong mỗi chuyến di dân” và: “Có ngoại xâm thì chống ngoại xâm, có nội thù thì vùng lên đánh bại”. Có lẽ mạch cảm hứng trữ tình, tính sử thi hiển hách, lòng tự hào dân tộc làm khơi dậy, trào dâng mạch nguồn cảm xúc.

Trong những ngày đánh Mỹ ác liệt, nhà thơ Chế Lan Viên đã thốt lên từ đáy lòng mình, từ  trái tim nhạy cảm, đồng vọng thiết tha, như muốn reo ca: “Tổ quốc bao giờ đẹp thế này chăng?”. Cội nguồn cảm hứng ấy bắt nguồn từ trầm tích lịch sử oai hùng của dân tộc. Mạch thơ dào dạt cuộn chảy, đắm say đầy nội lực nhưng cũng hàm súc, chắt lọc trí tuệ biện chứng khi ông viết: “Những ngày tôi sống đây là những ngày đẹp hơn tất cả/ Dù mai sau đời muôn vạn lần hơn”.

Và ông đã khẳng định: “Ôi! Cái thuở lòng ta yêu Tổ quốc/ Hạnh phúc nào không hạnh phúc đầu tiên”. Những câu hỏi tự vấn chính là để lay thức mình, đồng vọng với mình và cao hơn là nâng tầm mình lên: “Vóc nhà thờ đứng ngang tầm chiến lũy/ Bên những dũng sĩ đuổi xe tăng ngoài đồng và hạ trực thăng rơi”.

Quê hương nếu ai không nhớ, sẽ không lớn nổi thành người - 1

Ảnh minh họa.

Thơ viết về đất nước bên giọng thơ cuộn chảy, hào sảng, giàu tính sử thi vẫn có những nốt trầm sâu thẳm, những quặn thắt, những trầm tư nghĩ ngợi, những thao thiết lòng mình: “Đất nước tôi thon thả giọt đàn bầu/ Nghe dịu nỗi đau của mẹ/ Ba lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ/ Các anh không về lòng mẹ lặng im” (Tạ Hữu Yên).

Hình ảnh đất nước thong thả với tiếng đàn bầu một dây như thi sĩ Ép-tu-sen-cô (Nga) đã ví với con đường số một là một trong những biểu tượng đẹp, mềm mại. Một vẻ đẹp như “nước” và cũng không có sức mạnh diệu kỳ nào bằng “nước”. Đó cũng chính là minh triết sống, cảm hứng nhân văn sống của dân tộc ta. Một dân tộc lưng tựa dãy Trường Sơn như một dây cung nén căng, lại như một con đê trên bán đảo đối diện với biển Đông bao sóng gió. Vì thế “Tổ quốc nhìn từ biển” của nhà thơ Nguyễn Việt Chiến khi mới ra đời đã gây được tiếng vang, được sự cộng hưởng của bao lớp người.

Đây thực sự là một trong những bài thơ có tính thời sự, mà cũng sẽ có sức sống lâu bền nhất: “Nếu Tổ quốc nhìn từ bao hiểm họa/ Đã mười lần giặc đến từ biển Đông/ Những ngọn sóng hóa Bạch Đằng cảm tử/ Lũ Thoát Hoan bạc tóc khiếp trống đồng”. 

Có thể nói trong mỗi trái tim thi sĩ đều thường trực một tình yêu Tổ quốc như là một điểm tựa tinh thần, một niềm kiêu hãnh. Nhà thơ Nguyễn Đình Thi trong “Việt Nam quê hương ta” với nhịp lục bát thong thả, mênh mang mở ra một bát ngát khác từ tâm hồn. Bát ngát của đồng quê Việt, bát ngát của những mùa màng ấm no. Bát ngát của một bức tranh phong cảnh thiên nhiên quấn quýt với con người như tuôn chảy, khơi nguồn dòng suối ca dao hiện đại: “Việt Nam đất nước ta ơi/ Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn/ Cánh cò bay lả dập dờn/ Mây mờ che đỉnh Trường Sơn sớm chiều”.

Những nét phác họa tài hoa thuần Việt cũng chính là là sức mạnh của mảnh đất địa linh để sinh nhân kiệt: “Đất nghèo nuôi những anh hùng/ Chìm trong máu lửa lại vùng đứng lên/ Đạp quân thù xuống đất đen/ Súng gươm vứt bỏ lại hiền như xưa”. 

Quê hương của nhà thơ Đỗ Trung Quân lại chính là một phần đất nước thu nhỏ, quê hương hiện ra thật cụ thể, mộc mạc đơn sơ  mà thấm thía nghĩa tình: “Quê hương là  chùm khế ngọt/ Cho con trèo hái mỗi ngày”. Rồi: “Quê hương là cầu tre  nhỏ/ Mẹ về nón lá nghiêng che”. Chính đó là những điểm nhấn ấn tượng để ta thêm yêu quê, yêu đất nước bởi: “Quê hương nếu ai không nhớ/ Sẽ không lớn nổi thành người”. 

Nguyễn Ngọc Phú

Tin đọc nhiều

"Nghề giáo không phải một nghề cao quý" Nghề giáo không phải là một nghề cao quý. Mấu chốt của...
Suy nghĩ về nghề thầy... Nếu không thay đổi được tình trạng "cơm chấm cơm", không nâng...
Từ vụ "Cô ba Sài Gòn bị quay lén", những chiếc điện thoại đang “giết” chết cảm xúc Ngô Thanh Vân thốt lên đau đớn: “Em làm vậy thì em đang giết...
Bạn có tin vào số phận không? Một nghiên cứu cho thấy những người tin vào may mắn có nhiều...