Tháng 10, 2017
Thứ tư
Thứ Hai, ngày 03/07/2017 15:01 PM (GMT+7)

Sự lạ sau Lễ hội Chọi trâu đang khiến người dân Đồ Sơn ám ảnh

Một khi đã trở thành hồn cốt, thành tâm thức thì lễ hội không dễ gì bỏ được.

LTS: Mùa chọi trâu Đồ Sơn năm nay, thông tin cùng hình ảnh ông chủ trâu số 18 Đinh Xuân Hướng bị chính “ông trâu” của mình húc thiệt mạng tại vòng loại lễ hội tràn ngập trên báo chí, mạng xã hội. Rất nhiều ý kiến bày tỏ thương tiếc cho người chủ trâu bạc mệnh, sinh nghề tử nghiệp nhưng cũng có nhiều ý kiến khác lo ngại tính bạo lực và những trò biến tướng của lễ hội này sẽ gây nhiều hệ lụy. Thậm chí có người cho rằng, cần chấm dứt lễ hội này. 

Trước các tranh luận trái chiều, khampha.vn xin gửi đến quý độc giả bài viết của một nhà nghiên cứu văn hóa Hải Phòng dưới đây để hiểu rõ hơn ý nghĩa của Lễ hội truyền thống này: 

Cái chết của chủ trâu Đinh Xuân Hướng đã đem đến nhiều cảm xúc khó tả của người Hải Phòng nói chung, người Đồ Sơn nói riêng về lễ hội chọi trâu khi chứng kiến tai nạn đáng tiếc trên sới chọi.

Sự lạ sau Lễ hội Chọi trâu đang khiến người dân Đồ Sơn ám ảnh - 1

Cú húc chí mạng của trâu số 18 khiến ông Đinh Xuân Hướng tử vong sau nhiều giờ cấp cứu. Ảnh: Thanh niên.

Cần nói ngay rằng, Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn không phải mới gần đây mới có. Tục chọi trâu xuất hiện từ cả ngàn đời trước ở Đồ Sơn. Và trong lịch sử tồn tại của mình, nó tạo ra rất nhiều điểm nhấn, nhiều nét khác biệt ít ai để ý đến.

Quanh lễ hội này, có rất nhiều sự lạ. Xin kể 3 việc thôi. Chẳng hạn, cứ đến ngày chọi 9-8 âm lịch là trời nổi giông gió vần vũ, mưa như trút nước. Nhiều người tin rằng, đó là anh linh của những bậc tiên tổ người Đồ Sơn ra khai thiên lập ấp ngoài bãi biển Trà Cổ (Quảng Ninh) hiện về quê cũ dự hội chọi trâu.

Rồi quanh chuyện chọn trâu, huấn luyện trâu cũng lạ lùng không kém. Đôi câu đối treo ở Đền Nghè có 4 chữ “kỳ ngưu đáo xứ” – nghĩa là trâu lạ ở nơi khác đến – thì mới chọi hay. Vì vậy, tuyệt đại đa số các ông trâu được dự sới chọi ở Đồ Sơn là các giống trâu ngoài Hải Phòng. Thậm chí nhiều ông sang đây bằng… hộ chiếu Lào, Campuchia, Myanmar...

Chuyện lạ thứ hai là cơ duyên chủ trâu gặp được “ông” trâu. Cứ tan hội chọi trâu năm trước, ăn Tết xong, qua rằm tháng giêng năm sau là các phường giáp Đồ Sơn đã khăn gói quả mướp lên đường tìm trâu chọi mới.

Khi gặp được “ông” trâu ưng ý, bao giờ người mua trâu cũng đưa thêm tiền, xin phép nhờ chủ nhà làm một mâm cỗ cúng. Mâm cỗ cúng ấy có món này món khác tùy vùng miền nhưng nhất thiết trên mâm phải có 1 cuộn dây thừng mới.

Chủ trâu mới thắp hương quỳ giữa sân nhà có trâu, khấn khứa đại khái rằng: "Chúng con quê ở Đồ Sơn, không quản đường xá trèo đèo lội suối, muôn dặm quan san mới tìm được đến đây, có cơ duyên được gặp “ông”. Nay con xin phép thay thừng mới, rồi “ông con mình” cùng về quê Đồ Sơn để mong giữ nếp xưa dáng cũ, để cùng rạng danh ở chốn trời biển giao hòa”…

Xin hỏi, đã có nơi nào và ở đâu, người và vật đối đãi với nhau cung kính như thế?

Chuyện lạ thứ ba là một chuyện… khó nói. Đó là tục lệ, gần đến ngày chọi, chủ trâu phải “ăn chay nằm mộng”, tuyệt đối không gần gũi vợ để giữ cho cả thể xác và tinh thần của mình được thanh tịnh, chuyên tâm vào việc luyện trâu. Thật ra về khoa học, việc này giúp chủ trâu bảo đảm sức khỏe huấn luyện trâu, một công việc rất tốn sức, việc còn lại là tạo niềm tin vào sự may mắn của “ông” trâu trong mùa chọi mới.

Ba chuyện lạ trên và còn nhiều sự lạ nữa, đã giúp cho hội chọi trâu Đồ Sơn tồn tại cả nghìn năm trước, trải qua muôn vạn biến thiên, thăng trầm của đất trời và lòng người và được duy trì liên tục suốt 28 năm nay.

Những bất cập, hạn chế của Lễ hội Chọi trâu sẽ được những người có trách nhiệm chấn chỉnh để tổ chức tốt hơn, qua đó tôn vinh bản chất của lễ hội này: Ca ngợi tinh thần thượng võ, anh hùng quân tử, dũng cảm can trường, sẵn sàng đối đầu với mọi hiểm nguy, thử thách của những người đàn ông Đồ Sơn nói riêng, của người Hải Phòng và người dân Việt Nam nói chung, để đạt được mục đích cuối cùng là mang lại một cuộc sống no đủ, bình yên và hạnh phúc!

Lễ hội là nét văn hoá làm nên sự khác biệt của vùng miền, thậm chí là sự khác biệt giữa dân tộc này với dân tộc khác. Một khi nó đã trở thành hồn cốt, thành tâm thức thì không dễ gì bỏ được.

Và chắc chắn rằng cũng từ nay, khi nhắc đến Lễ hội chọi Trâu Đồ Sơn, người ta sẽ không thể không nhắc đến cái tên Đinh Xuân Hướng, ông chủ trâu vừa "tử nghiệp".

Lê Viết Quang Anh

Tin đọc nhiều

Những biệt phủ và con đường "tính từng giờ máy xúc" “Chỉ có súc vật mới quay lưng lại nỗi thống khổ của đồng...
Nghề báo, nghề thiêng! Những ngày này, khi cơn lũ thiên nhiên quét qua các tỉnh...
GS.Nguyễn Lân Dũng nói gì về cụ Văn Như Cương? Để tưởng nhớ về Nhà giáo Văn Như Cương, một người tâm huyết...
Biên chế Việt Nam giỏi nhất thế giới? Nhìn rộng ra một chút mới thấy, nước Mỹ diện tích lớn xấp xỉ...