Tháng 10, 2018
Thứ năm
Chủ Nhật, ngày 16/09/2018 08:03 AM (GMT+7)

Từ một bài thơ xưa

Trong thời buổi cuộc sống tất bật và con người đua nhau chạy như hiện nay, hai chữ “sống chậm” đã trở thành châm ngôn, thậm chí là lời kêu gọi khẩn thiết thì một sớm chủ nhật rảnh rang nào đó, pha ấm trà, thưởng thức lại bài thơ xưa, âu cũng là sống chậm...

Có một điều thật ngộ, một câu nói cho dù hay, cũng ít khi được nhớ đến. Nhưng nếu là một đoạn thơ, thậm chí đôi khi chỉ một câu thơ thôi, lại làm cho chúng ta cảm xúc và nhớ đến nhiều. Bài thơ Tiết phụ ngâm của nhà thơ Trương Tịch cũng vậy, đến nay có tuổi đời đã khoảng 1.200 năm, vẫn gây cho lòng người nhiều xúc động.

Có lẽ, trước tiên phải nhắc đến đôi nét về nhà thơ.

Trương Tịch 張籍 (768 - 830), tự là Văn Xương, người đất Tô Châu, đậu tiến sĩ dưới triều vua Đường Đức Tông, một đời làm quan khá thuận lợi. Năm 799, ông được Hàn Dũ tiến cử làm Quốc tử Bác sĩ, sau đó làm Thủy bộ Viên ngoại lang, Chủ khách Lang trung, và đến cuối đời thì được giữ chức Quốc tử Tư nghiệp. Ông là danh sĩ được nhiều người mến mộ. Về văn nghiệp, ông là một nhà thơ của thời Trung Đường, và là bạn thân của các thi hào Bạch Cư Dị, Đỗ Phủ, Nguyên Chẩn, Bùi Độ.

Từ một bài thơ xưa - 1

Ảnh: Thivien.net

Còn về bài thơ Tiết phụ ngâm, cho đến nay vẫn được giới phê bình đánh giá là một hiện tượng lạ, vì đây là một bài thơ tình hiếm thấy trong kho tàng đồ sộ Đường Thi. Hiếm, và gần như cũng là duy nhất. Vì trước tiên, về thể loại, thơ xưa phần lớn theo cung cách ngũ ngôn (câu thơ năm chữ) hoặc thất ngôn (câu thơ bảy chữ), nhưng trong bài thơ mười câu này, bốn câu đầu là ngũ ngôn trong khi sáu câu còn lại là thất ngôn. Nhưng cái hiếm và duy nhất nữa, là bài thơ mang chủ đề ngoại tình, chủ đề hay bậc nhất trong thơ tình!

Chàng trai thương vợ người, nhưng không nói gì mà chỉ tặng đôi ngọc minh châu. Người thiếu phụ biết mình là gái đã có chồng, nhưng vì cảm kích, vẫn nhận và giấu trong yếm lụa hồng. Mọi chuyện bắt đầu từ đó và tạo cảm hứng cho ngàn sau cũng là từ đó.

Tuy nhiên, cuối cùng thì lý trí cũng thắng. Tự nhủ nhà mình ở sát hoàng cung chứ đâu có xa xôi gì, mà chồng thì cầm kích canh gác trong điện. Lại nghĩ đạo vợ chồng thì phải thủy chung, nên dù biết lòng chàng trong sáng như mặt trời mặt trăng, cũng đành trả lại ngọc. Chỉ thòng thêm một câu “hận không gặp gỡ thuở chưa lấy chồng”. Cái hay của bài thơ là ở đó và cái giá trị của bài thơ cũng là ở đó. Nghĩa là dù gì đi nữa thì gia đình, vợ chồng vẫn là trên hết.

Chúng ta vẫn thường có câu “Gia đình là tế bào của xã hội”, một câu tưởng chừng bình thường nhưng ngẫm kỹ thấy đúng là chân lý. Quả thật, nếu như tất cả mọi tế bào đều khỏe thì cơ thể cũng đương nhiên là khỏe mạnh.

Và tương tự, nếu như trong tất cả mọi gia đình, vợ chồng đều thủy chung, yếu tố tiên quyết để từ đó đưa đến biết quan tâm chăm sóc nhau, biết yêu thương bao dung nhau và chung cuộc là có được hạnh phúc. Mọi “tế bào của xã hội” đều hạnh phúc thì đương nhiên chúng ta cũng sẽ có một xã hội hạnh phúc. Một xã hội hạnh phúc, điều đó mới tuyệt vời làm sao! Cho nên, giá trị muôn đời của bài thơ chính là đã nêu lên tính thủy chung trong đạo vợ chồng, cho dù có sự cám dỗ từ bên ngoài.

Sau đây là nguyên tác của bài thơ, được viết theo lối tự sự của người thiếu phụ:

Tiết phụ ngâm

Quân tri thiếp hữu phu,

Tặng thiếp song minh châu.

Cảm quân triền miên ý,

Hệ tại hồng la nhu.

Thiếp gia cao lâu liên uyển khởi,

Lương nhân chấp kích Minh Quang lý.

Tri quân dụng tâm như nhật nguyệt,

Sự phu thệ nghĩ đồng sinh tử.

Hoàn quân minh châu song lệ thùy,

Hận bất tương phùng vị giá thì.

Tạm dịch:

Khúc ngâm của người tiết phụ

Chàng biết em có chồng,

Vẫn tặng đôi minh châu.

Vì cảm tình ý ấy,

Giấu trong yếm lụa hồng.

Nhưng nỗi nhà em kề ngự uyển,

Chồng em cầm kích chốn hoàng cung.

Biết lòng chàng đẹp như trăng sáng,

Mà đạo vợ chồng phải thủy chung.

Trả ngọc cho chàng, đôi hàng lệ,

Hận không gặp gỡ thuở chưa chồng.

Hãy để qua một bên cái ý nghĩa của bài thơ, cho dù gì đi nữa thì đây vẫn là một bài thơ tình tuyệt tác của muôn đời.

Bùi Kim Sơn

Tin đọc nhiều

Hạnh phúc thay, những cô gái tràn đầy niềm vui! Mấy ngày hôm nay, mạng xã hội không ngừng nổi sóng vì những...
Được phục vụ, sao dân lại phẫn nộ? Tiền xây dựng cao tốc là tiền nhà nước đi vay để làm. Tiền...
Luôn có cách để mình sống khác! Nếu có một người đàn bà 31 tuổi mới bắt đầu đặt những bước...
Bất an ở trên đường Một thanh sắt tại công trường xây dựng của tòa nhà trên...