Tháng 04, 2019
Thứ ba
Thứ Tư, ngày 24/07/2019 16:14 PM (GMT+7)

'Văn hóa' khinh bỉ

Khinh bỉ, ném đá người khác, dĩ nhiên không phải là một hành động văn minh.

Hôm trước, khi tôi đăng một status lên trang cá nhân về nạn xả rác ở bãi biển Bãi Cháy, rất nhiều người bày tỏ thái độ ghê tởm về hành vi xả rác thiếu văn minh của những người tắm biển. Nhưng biểu hiện ngoài đời thực của chúng ta đối với những hành vi thiếu văn minh có giống như vậy không?

Tôi sống ở trong một khu đô thị được tự hào là thành phố xanh tươi, nơi có một môi trường cây xanh lý tưởng bậc nhất Hà Nội. Nếu hàng ngày vào group của cộng đồng dân cư, bạn sẽ có cảm giác ở nơi đây không thể tồn tại những hành vi thiếu văn minh, bởi mỗi một biểu hiện có vẻ thiếu văn minh đều sẽ bị lên án rất dữ dội, thậm chí là cực đoan. Từ một đứa trẻ tè bậy trong vườn hoa, một người dắt chó không mang túi hót phân, đến làn khói thuốc bay ra từ ban công căn hộ vào nhà hàng xóm..., tất cả đều được đưa lên group cho cộng đồng ném đá. Nhưng, tôi chưa từng gặp bất kỳ một sự phản đối tương tự đối với những hành vi kể trên khi đi dạo trong khuôn viên khu đô thị. Và những hành vi đó vẫn diễn ra hàng ngày.

Trở lại với câu chuyện bãi biển ngập rác ở Bãi Cháy. Mùa hè năm 2019 mới đi qua một nửa, nhưng nó đã đủ biến Bãi Cháy trở thành một nỗi ngán ngẩm. Xe chở rác hoạt động hết công suất; 80 cán bộ công nhân vệ sinh, 500 thùng rác dọc 3km bãi biển; 20 nhân viên cứu hộ… Nhưng sau mỗi giờ sáng/giờ chiều khi công nhân vệ sinh thu gom rác thải sạch sẽ, chỉ vài tiếng sau bãi biển lại đầy rác, với khối lượng trung bình 6 tấn/ngày.

'Văn hóa' khinh bỉ - 1

Thùng rác trống rỗng, trong khi rác thải ngập ngụa xung quanh tại Bãi Cháy. Ảnh: Hương Thảo/Kinh tế đô thị

Rác ở bãi tắm là gì? Hầu hết là rác sinh hoạt cá nhân. Đồ ăn, dụng cụ chứa, đựng, vệ sinh… điều đó có nghĩa rác ở Bãi Cháy là rác ý thức, rác được mang theo xuống bãi biển dù không thật cần thiết phải mang theo. Ngay cả với những thứ buộc phải mang theo, như chất thải bài tiết, thì người ta cũng không muốn thải ở nơi quy định. Những điểm thay đồ trên bãi biển luôn nồng nặc mùi khai, dù nhà vệ sinh ở cách đó không xa.

Người ta xả rác, người ta tiểu tiện trong lán thay đồ, hồn nhiên và thoải mái bởi nếu không phải nhân viên của bãi tắm thì không ai nhắc nhở, không ai bày tỏ thái độ một cách trực tiếp. Mọi người đều im lặng chia sẻ không gian ấy, có thể chụp ảnh, rồi về nhà lên mạng bày tỏ sự khinh bỉ.

Khi viết đến đây, tôi nhớ năm 2016, trong một buổi làm việc với thành phố Hà Nội về chống tham nhũng, một vị lãnh đạo có đề cập việc cần phải xây dựng văn hóa khinh bỉ, nếp sống khinh bỉ đối với tham nhũng. Và cho đến giờ thì văn hóa khinh bỉ đối với tham nhũng chỉ xuất hiện trên truyền thông, còn trên thực tế, người ta vẫn kẹp tiền trong sổ đăng kiểm xe, trong giấy tờ khi vi phạm luật giao thông, mà không có ai bị khinh bỉ.

Vậy thì cái gọi là văn hóa khinh bỉ đối với tham nhũng, hay với hành vi thiếu văn minh nơi công cộng, có thực sự tồn tại trong cuộc sống hay không? Kinh Tân ước có một câu chuyện về người đàn bà ngoại tình bị đám đông lôi ra quảng trường để ném đá. Lúc ấy, Chúa đi qua, ngài mới bảo rằng: Ai trong các người tự thấy mình trong sạch thì hãy ném đá người đàn bà ấy. Và đám đông lần lượt bỏ đi. Người ta chỉ có thể bày tỏ công khai sự khinh bỉ sự thiếu văn minh của người khác khi bản thân mình thực sự văn minh. Vì thế, nên cái gọi là văn hóa khinh bỉ thường chỉ phổ biến trên không gian mạng là chính.

'Văn hóa' khinh bỉ - 2

Chúa Giêsu và người đàn bà ngoại tình. Tranh minh họa

Lời kêu gọi xây dựng văn hóa khinh bỉ đối với kẻ tham nhũng, hay kẻ thiếu văn minh thực tế chỉ có thể tồn tại trong nghị quyết, hay trong các group mà thôi. Bởi, muốn xây dựng một cộng đồng văn minh thì hành động đấu tranh với sự thiếu văn minh cũng phải được thực hiện một cách văn minh. Khinh bỉ, ném đá người khác, dĩ nhiên không phải là một hành động văn minh.

Vậy thì làm thế nào để người khác không còn xả rác bừa bãi ra bãi biển? Tôi nghĩ, nếu bạn thực sự muốn, ngay khi bạn thấy ai xả rác nơi công cộng, bạn hãy tự mình đứng lên nhặt chỗ rác đó mang bỏ vào thùng rác, nếu có thể, hãy nở một nụ cười khi làm việc đó. Tôi tin rằng, khi chứng kiến hành động đó của bạn, ý thức của người xả rác sẽ thay đổi.

Nếu bạn thực sự là một người văn minh, mong muốn có được một môi trường sạch sẽ, trước hết, bạn hãy ngưng đổ lỗi, mà thay vào đó, đứng lên và làm điều đúng đắn. Bạn sẽ tạo nên một kỷ niệm khó quên dành cho đối tượng. Văn minh là một quá trình học từ những kỷ niệm độc lập chứ không phải từ sự khinh bỉ.

Hãy đứng lên, nhặt rác ngay khi người ta vừa ném xuống, đừng chờ một cuộc vận động hay ra quân để mặc đồng phục làm điều đó!

Phạm Trung Tuyến

Tin đọc nhiều

Giấc mơ của người trẻ Trong khi Ajay lo lắng việc người trẻ ở đất nước cậu đang...
Khiêu dâm thế nào thì phạt? Khái niệm pháp luật không có hoặc có mà bị mù mờ thì làm sao...
Thế nào là báo lá cải? Chức năng cao nhất của báo chí dù "tà" hay "chính" vẫn là cung...
Tháng Bảy - Nước mắt người ở lại Các thiên thần xấu số đã ra đi ngay trong cái mùa mà cả...