Tháng 10, 2020
Thứ ba
Thứ Năm, ngày 20/08/2020 14:00 PM (GMT+7)

Thiên đường và địa ngục: Ghi chép trong đại dịch Coronavirus

Con người do tạo hóa sinh ra và có vẻ như đại dịch là một lời cảnh báo mà Mẹ thiên nhiên đang nhắc nhở nhân loại.

Ngay khi Việt Nam kết thúc đợt bùng phát Covid-19 thứ nhất (nửa đầu năm 2020), đã có nhiều bài báo được xuất bản, đánh giá về các tác động của đại dịch cũng như những điểm sáng trong công tác phòng chống dịch của Việt Nam. Thiên đường và địa ngục: Ghi chép trong đại dịch Coronavirus của tác giả Đinh Hồng Hải được hoàn thành ngay sau giai đoạn này và được phát hành vào giai đoạn dịch bùng phát thứ hai vào tháng 7/2020.

Là một cuốn sách “phi hư cấu” nhưng lại khơi gợi trí tưởng tượng và sự tò mò của người đọc về những bài học quý giá mà tác giả đã ghi chép, đánh giá và chiêm nghiệm trong đại dịch có một không hai trong lịch sử này.

Mở đầu cuốn sách dày 240 trang, tác giả mô tả thiên đường trẻ thơ của mình những năm 70 của Thế kỷ XX, vô tư như chú dế mèn trong tác phẩm của Tô Hoài. Lớn lên trong một gia đình công chức thời bao cấp “luôn luôn thiếu gạo”, cuộc sống đạm bạc nhưng tác giả yêu cái thiên đường nhỏ của mình, nơi “thức ăn không bao giờ thiếu” bởi rau dại, tôm, cá, lươn, chạch có ở mọi nơi. 

Nhưng cũng tại nơi đó, giờ đây lại trở thành địa ngục kinh hoàng bởi thực phẩm độc hại, bụi mịn, môi trường học tập kém chất lượng. Thậm chí không khí và nước cũng đầy rẫy những thứ độc hại.

Thiên đường và địa ngục: Ghi chép trong đại dịch Coronavirus - 1

Đại dịch Covid-19 năm 2020 xảy ra không chỉ ở Việt Nam mà còn ở nước Mỹ, nơi được tác giả xem như thiên đường trước đại dịch, nhưng cũng tại nơi đó, giờ đây lại giống như một địa ngục. Sự đối lập giữa thiên đường và địa ngục liên tục được tác giả đối sánh trong nội dung cuốn sách qua nửa năm nhân loại phải vật lộn với đại dịch có một không hai này.

Chương 1, tác giả viết về Giấc mơ Mỹ qua những năm học tập ở Đại học Harvard với các thông tin cơ bản về ngôi trường này với những thành tựu phi thường bởi một hệ thống quản trị hiệu quả. Từ việc bố trí công việc, phòng học, lớp học cho đến các bảo tàng cùng hệ thống y tế của trường một cách tỉ mỉ. Qua đó cho thấy vai trò của khoa học và giáo dục mà cụ thể là của đại học Harvard. Ngược lại, để có được một hệ thống giáo dục tiên tiến như ở Harvard thì các vấn đề khác của nước Mỹ như lao động và việc làm, an sinh xã hội, giao thông, ngân hàng, siêu thị,… lại chính là nền tảng để xã hội Mỹ cũng như nền khoa học giáo dục Mỹ phát triển thịnh vượng.

Cũng trong chương này, tác giả mở rộng tầm nhìn qua Nước Mỹ và thế giới. Với sức mạnh của một nền dân trị cùng một chính sách thuế hiệu quả đã khiến cho Mỹ trở thành siêu cường số 1, trở thành vùng đất của tự do với những con người dũng cảm (lời Quốc ca Mỹ). Qua chương 1, tác giả đã cho chúng ta thấy một cách toàn cảnh về một thiên đường khoa học và giáo dục Mỹ trước khi đại dịch bùng phát.

Chương 2, tác giả ghi chép từng ngày từng giờ diễn biến của đại dịch trong suốt quá trình Hà Nội bị cách ly khi thủ đô bùng phát dịch bệnh. Trong vô số thông tin được cập nhật ở Việt Nam và trên khắp thế giới, tác giả nhiều lần nhắc đến: Voi trắng (bong bóng nợ), Tê giác xám (suy giảm tăng trưởng) và Thiên nga đen (dịch bệnh). Đây là ba hiện tượng kinh tế mà các nhà kinh tế học hết sức lo ngại. Bởi nếu nó xảy ra cùng một lúc trong đại dịch lần này thì thế giới của chúng ta sẽ chìm đắm trong một viễn cảnh kinh hoàng.

Các ghi chép của tác giả được thực hiện từ ngày 6/3/2020 cho đến ngày Hà Nội được dỡ bỏ cách ly. Chỉ trong vài tháng dịch bệnh bùng phát, vô số thông tin, vô số điều thay đổi mà chúng ta khó có thể tưởng tượng ra trước đại dịch như siêu thị hết hàng, khủng hoảng cách ly, trầm cảm, hoảng loạn…

Hàng loạt những người nổi tiếng và quyền lực bị virus “quật ngã”, hàng quán, rạp phim, sân vận động, sân bay đóng cửa ở khắp nơi trên thế giới. Nhưng cũng chính trong đại dịch này, có vô số ưu điểm và nhược điểm của con người đã được tác giả phát hiện, ghi chép như sự nhường cơm sẻ áo của người Việt qua các cây ATM gạo hay quán ăn 0 đồng,...

Những nhìn nhận đánh giá của ông về thế giới sau đại dịch khiến chúng ta không khỏi bất ngờ. Từ việc học trực tuyến đến mua sắm online hay làm việc ở nhà có thể khiến cho xã hội hậu đại dịch thay đổi mãi mãi. Qua đây, tác giả đã đưa ra những bài học cho mọi người và trách nhiệm của mỗi con người chúng ta đối với Ngôi nhà chung - trái đất.

Chương 3, tác giả đánh giá về một giai đoạn quan trọng của dịch bệnh với thành công bất ngờ của Việt Nam trong điều kiện hết sức hạn chế. Bên cạnh đó là bài học đau đớn cho nước Mỹ và là một bài học mà người dân Mỹ chưa bao giờ phải chứng kiến. Với quy mô khổng lổ của nền kinh tế Mỹ, điểm mạnh nhất của Mỹ cũng chính là điểm yếu nhất của siêu cường này, mà theo tác giả, đó là “gót chân Achilles” để Mỹ trở thành nạn nhân chịu tổn thất nhiều nhất vì Coronavirus.

Với Bài học cho nhân loại, tác giả nhấn mạnh quy luật nhân-quả chính là nguồn cơn của mọi loại dịch bệnh đã và đang diễn ra trong đời sống của nhân loại bởi loài người chúng ta đang tàn phá Trái đất, ngôi nhà chung mà Mẹ thiên nhiên ban tặng. Chính thói quen hưởng thụ quá mức và thói ngạo mạn của con người đã dẫn nhân loại đến những quả đắng. Đại dịch lần này là loại quả đắng nhất mà toàn nhân loại đang phải nếm trải.

Tất cả được tác giả đúc rút lại trong câu chuyện cổ tích thời hiện đại ở cuối sách: Cha Trời, Mẹ Đất và Con Người. Câu chuyện kể về sự ra đời của loài người cùng sự lạm dụng quá mức thành quả khoa học để dời non lấp bể, biến đổi gen, sản xuất vũ khí nguyên tử,…

Con người do tạo hóa sinh ra và có vẻ như đại dịch là một lời cảnh báo mà Mẹ thiên nhiên đang nhắc nhở nhân loại. Nếu như loài người vô trách nhiệm với Mẹ thiên nhiên thì sự hủy diệt đối với họ sẽ xảy đến rất nhanh bởi nhiều nguyên nhân chứ không chỉ bởi đại dịch. Thiên đường hay địa ngục đều do con người tạo ra bằng chính ý thức của mọi người nhưng đều khởi đầu từ mỗi người như tác giả đã nói đến. 

Sách do NXB Văn hóa - Văn nghệ TP.HCM ấn hành giữa tháng 8/2020.

Thanh Lâm

Tin đọc nhiều

Ông Tây, bà Tây dạy tiếng Anh miễn phí Những đứa trẻ chưa từng được học tiếng Anh nay đã có thể...
Chọn Việt Nam là 'nhà', ông Tây dạy tiếng Anh miễn phí cho trẻ em nghèo Paul Blizard (người Mỹ) ngày ngày dạo phố xá Sài Gòn trên...
GS Ngô Bảo Châu: 'Tôi từng sốc khi nhận bảng lương của mình' Khi được bổ nhiệm làm giáo sư, ông Ngô Bảo Châu nghĩ mình sẽ...
Chết cười với bài toán bán bò lớp 3 khiến cả gia đình cãi nhau 4 ngày chưa xong Bài toán tính tiền lãi bán bò đang làm náo loạn mạng xã hội...