Tháng 10, 2020
Thứ ba
Thứ Bảy, ngày 07/03/2015 17:18 PM (GMT+7)

Tôn vinh 13 nhà khoa học nữ đem lại ánh sáng cho người bệnh

Với 10 năm nỗ lực nghiên cứu không mệt mỏi, 16 nhà khoa học đã nhận được giải thưởng Kovalevskaia năm 2014.

Mở ra cơ hội cho hàng trăm nghìn người

16 nhà khoa học của Bộ môn Mô - Phôi, Trường Đại học Y Hà Nội và Khoa Kết giác mạc của Bệnh viện Mắt Trung ương đã nghiên cứu thành công công nghệ tế bào gốc điều trị tổn thương bề mặt nhãn cầu, mở ra cơ hội tìm lại ánh sáng cho hàng trăm nghìn người mắc bệnh. Trong số này, có 13 nhà khoa học là nữ.

Đây là giải thưởng thường niên nhằm tôn vinh những tập thể, cá nhân là các nữ khoa học có thành tích xuất sắc trong nghiên cứu và ứng dụng khoa học vào thực tiễn cuộc sống, đem lại nhiều lợi ích trên các lĩnh vực kinh tế, xã hội và văn hóa…

Anh Nguyễn Văn Tiến (Vĩnh Phúc) là công nhân xây dựng, do bất cẩn trong quá trình lao động, anh đã để vôi bắn vào mắt trái, khiến giác mạc bị bỏng nặng và loét, xung quanh giác mạc các mô xơ phát triển dày đặc, thị lực bị suy giảm trầm trọng.

Hy vọng tìm lại ánh sáng của anh đã được các nhà khoa học của Bộ môn Mô- Phôi (Trường ĐH Y Hà Nội) chắp nối thành công bằng kỹ thuật nuôi cấy tế bào gốc từ vùng rìa của giác mạc ở bên mắt lành để tạo thành tấm biểu mô giác mạc, ghép vào mắt hỏng. Sau ba tháng theo dõi, ánh sáng đã dần trở lại với mắt bên trái của anh khi bề mặt nhãn cầu hồi phục khả quan.

Trường hợp bệnh nhân Đặng Thị Hon (Bắc Ninh) bị tổn thương giác mạc và bề mặt nhãn cầu do bỏng vôi, mắt mờ đục, không còn khả năng nhìn rõ mọi vật, cũng đã may mắn được áp dụng phương pháp này. Sau khi được ghép hai lần tấm biểu mô, mắt của bệnh nhân đã nhìn rõ.

Theo TS.BS Vũ Tuệ Khanh, người thực hiện 2 ca phẫu thuật trên, nếu không được thực hiện phương pháp này thì các tổ chức mô, xơ xuất hiện kín bề mặt giác mạc của các bệnh nhân, khiến giác mạc của họ bị đục dần rồi không nhìn thấy. Đặc biệt, khi bị tổn thương nặng, sẹo sẽ phá hủy tổ chức giác mạc gây hội chứng suy giảm tế bào nguồn, nếu không điều trị đúng hướng, kịp thời sẽ gây mù rất nhanh.

Tôn vinh 13 nhà khoa học nữ đem lại ánh sáng cho người bệnh - 1

“Cách tốt nhất là ghép giác mạc, nhưng ở nước ta hiện nay nguồn hiến giác mạc rất hiếm hoi, nên nguy cơ mù lòa ở những bệnh nhân là rất cao. Giải pháp dùng tấm biểu mô được nuôi cấy từ tế bào gốc là phương án tối ưu để khắc phục hiện trạng này. Tấm biểu mô sẽ không cho các tổ chức mô, xơ, mạch máu tấn công bề mặt giác mạc”, TS Khanh chia sẻ.

Đây chỉ 2 trong số 15 bệnh nhân đã được nhóm nghiên cứu nuôi cấy và ghép tấm biểu mô được tạo thành từ tế bào gốc vùng rìa giác mạc bên mắt lành, từ năm 2008 đến nay. Nhiều bệnh nhân khác bị tổn thương giác mạc do bệnh di truyền (như đục giác mạc bẩm sinh…), bị hội chứng về mắt, đeo kính áp tròng thường xuyên không đúng cách… cũng đã nhìn thấy rõ nhờ phương pháp này.

Điều trị tổn thương giác mạc bằng tế bào gốc là phương pháp mới đang được áp dụng trên thế giới và vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu. Ở Việt Nam, phương pháp này hoàn toàn mới, chưa có đơn vị nào nghiên cứu và áp dụng.

Các phương pháp hiện đang được sử dụng ở Việt Nam để điều trị tổn thương giác mạc gồm ghép màng ối (chỉ mang tính tạm thời), ghép củng giác mạc tự thân (chỉ áp dụng cho bệnh nhân bị tổn thương một bên mắt và mảnh mô lấy để ghép phải có kích thước lớn nên sẽ ảnh hưởng tới mắt lành), ghép củng giác mạc dị thân (bệnh nhân phải uống thuốc chống loại thải mảnh ghép suốt đời và mảnh ghép hay bị loại thải).

Đau đáu tìm lại ánh sáng cho người bệnh

Với đam mê nghiên cứu khoa học cùng suy nghĩ đau đáu tìm lại ánh sáng cho những bệnh nhân bị tổn thương giác mạc bằng phương pháp mới, khắc phục được những tồn tại của các phương pháp truyền thống, nhóm nghiên cứu do PGS.TS Nguyễn Thị Bình, Nguyên trưởng bộ môn Mô-Phôi (ĐH Y Hà Nội) làm trưởng nhóm, ban đầu đã cùng nhau tự đóng góp kinh phí để phục vụ cho sự đam mê nghiên cứu khoa học.

Sau 4 năm mầy mò nghiên cứu, đến năm 2007, lần đầu tiên, nhóm nghiên cứu đã nuôi tạo thành công tấm biểu mô từ nguồn tế bào gốc vùng rìa giác mạc của thỏ. Các tấm biểu mô này được ghép lại cho thỏ bị bỏng mắt đã cho kết quả tốt.

Từ thành công này, nhóm tiếp tục nghiên cứu thành công trên người. Bệnh nhân được điều trị tổn thương giác mạc đầu tiên theo phương pháp này vào đầu năm 2008. Sau ghép, bệnh nhân đã trở lại làm việc bình thường cho đến nay.

Đến thời điểm này, nhóm đã nuôi cấy và ghép tấm biểu mô được tạo thành từ tế bào gốc vùng rìa giác mạc bên mắt lành cho 15 bệnh nhân và bằng tấm biểu mô từ tế bào niêm mạc miệng cho 26 bệnh nhân bị tổn thương hai mắt. Tỷ lệ thành công của các ca bệnh từ 70-80%.

Điều đặc biệt trong công trình nghiên cứu này là các nhà khoa học đã nghiên cứu thành công quy trình nuôi tạo tấm biểu mô hoàn toàn mới so với các tác giả trên thế giới, với chi phí rẻ và không sử dụng vật liệu có nguồn gốc động vật (đang là nỗi lo của các nhà nghiên cứu trên thế giới).

Hiện quy trình đang được đề nghị công nhận quyền sở hữu trí tuệ. Họ - những phụ nữ đã nỗ lực, miệt mài trong hơn một thập kỷ qua để thắp sáng những đôi mắt không thể nhìn rõ, đem lại niềm hy vọng và cuộc sống tươi đẹp cho nhiều bệnh nhân có nguy cơ bị mù lòa.

Đông Quân

Tin đọc nhiều

Niên biểu thời lập quốc Việt Nam có phải từ 4000 năm trước? Quan niệm truyền thống cho rằng lúc xuất hiện nhà nước đầu...
Nhà vòm kính ngăn động đất và lốc xoáy Với những mái vòm bằng kính vừa được tạo ra, bạn có thể sống...
5 nhiệm vụ trọng tâm của ngành Khoa học và Công nghệ Tại Lễ kỷ niệm 60 năm thành lập Bộ KH&CN, Bộ trưởng Bộ KH&CN...
Khắc phục lỗi không thể download các tập tin trên mạng Nếu bạn gặp hiện tượng khi nhấn vào liên kết để tải về một...