Tháng 09, 2019
Thứ hai
Thứ Tư, ngày 06/11/2019 14:24 PM (GMT+7)

Phận người

Bản thân sự hình thành nên con người cũng bắt đầu từ sự... di cư, là bơi. Rồi cái bào thai vươn ra phía sáng để đến với đời. Rồi khi ra khỏi lòng mẹ, cứ thế, con người vật lộn, di chuyển để tồn tại.

Phận người - 1

Mới đây, thị xã An Khê của tỉnh Gia Lai có một phát hiện chấn động, ấy là gần 1 triệu năm trước, nơi đây đã phát hiện loài người tối cổ. Mà không phải là kiểu "tự sướng" như lâu nay là mình tự phát hiện rồi tự công bố, mà do mấy ông khảo cổ ở tận một viện khoa học ở Nga, ngồi mày mò phân tích các kiểu rồi đùng đùng kéo quân sang đào, rồi... ngẩn ngơ reo lên vì phát hiện. Dù với phát hiện này họ sẽ phải mệt thêm, vì phải gần như vẽ lại sơ đồ xuất hiện và phát triển loài người.

Lịch sử loài người là những cuộc di dân vĩ đại. Do cả khách quan và chủ quan. Về đơn giản, đấy là cách con người lần mò kiếm sống, chỗ nào sống dễ hơn, tốt hơn, điều kiện thuận lợi hơn, là họ đến.

Người Việt ta thì đa phần là "hành phương Nam", là cái phương mà so với phía Bắc, được ưu đãi hơn về mọi mặt, vì nó là vùng đất mới. Rất ít người ngược ra phía Bắc mưu sinh. Nhưng gần đây, thì không chỉ hành phương Nam nữa, người Việt ta đã... hành tứ phương.

Phận người - 2

Thế giới mở ra, thông tin thông suốt. Sau 1975, một dòng người ra nước ngoài, trở về, mang theo những thông tin về một cuộc sống khác, có vẻ như mới hơn, thuận lợi hơn... Rồi sau đấy là những đợt xuất khẩu lao động, từ khi còn khối Đông Âu, cho đến sau đấy, dẫu khối ấy tan vỡ nhưng những gì những người di cư có được vẫn hiện hữu trong đời sống.

Và phải nói thật, nó hơn ở nhà rất nhiều.

Vậy nên chính nhà nước ta cũng có những chủ trương lớn để xuất khẩu lao động, một mặt giải quyết nạn thất nghiệp ở nhà, mặt khác, có thu nhập cho cả người lao động và cho đất nước.

Thế nên lũ lượt đi...

Phận người - 3

Nhưng bao giờ cũng thế, bên cạnh những mạch chủ đạo vẫn có những mạch ngầm. Hai mạch này nhiều khi song song tồn tại. Tùy từng lúc mà có thể tương hỗ hay đối nghịch nhau. Vậy nên từng có chuyện một số nước tuyên bố không nhận lao động nhập cư từ một số địa phương ở Việt Nam.

Mới nhất là vụ 39 nạn nhân bị chết trong thùng container ở Anh. Vụ việc đau lòng làm bùng lên một đợt sóng dư luận khủng khiếp, chia đôi chiến tuyến của người Việt, những người có truyền thống là luôn yêu thương nhau, giúp đỡ nhau khi có hoạn nạn khó khăn. 

Một số bày tỏ sự thương xót cao độ, đòi hỏi Chính phủ phải có động thái ngay lập tức, kể cả là... quốc tang.

Số phản đối thì tất nhiên cũng đầy lý lẽ. Họ cho rằng đây là những người vi phạm pháp luật, những người làm xấu hình ảnh đất nước, và bản thân họ, những người xấu số ấy, khi bỏ ra cả tỉ bạc để đi làm thuê như thế đều không phải là nghèo, chẳng qua là họ muốn... giàu thêm thôi.

Phận người - 4

Sẽ chẳng bao giờ có thể kết thúc những tranh luận kiểu ấy khi hai bên đều nhìn sự việc ở hai phía khác nhau.

Lại nghĩ đến sự di chuyển, di cư tự nhiên của con người.

Bản thân sự hình thành nên con người cũng bắt đầu từ sự... di cư, là bơi.

Rồi cái bào thai vươn ra phía sáng để đến với đời.

Rồi khi ra khỏi lòng mẹ, cứ thế, con người vật lộn, di chuyển để tồn tại.

Nhưng giới hạn là điều không thể chối bỏ, không thể lãng quên, không thể không có.

Con người sống trong một xã hội được quản lý, chặt lỏng thì còn tùy từng thời kỳ, từng quốc gia, nhưng nó đều có những giới hạn được cả cộng đồng tuân thủ. Vượt qua giới hạn đó là anh làm hại chính anh và ảnh hưởng tới cộng đồng.

Phận người - 5

Nông thôn Việt nói riêng, người Việt nói chung, có một "ý thích" ganh đua không hề nhẹ. Trên bình diện cả nước, thì rất thích kỷ lục, thích hơn người, thích so sánh nước mình với nước ngoài. Thậm chí rêu rao rõ to "Gần nửa dân số Mỹ nghèo đói và sống bấp bênh"- tít hân hoan của một tờ báo, còn tuyên bố là rau muống nước ngoài đắt hơn ở Việt v..v...

Ở bình diện làng xã dòng họ cũng thế. Họ kia có tướng, họ này chưa có tướng, bác trưởng họ "giao nhiệm vụ" không được thua kém họ nào, bằng mọi cách năm nay phải có tướng. Họ kia có phó giáo sư, họ ta có giáo sư rồi, thế là ta hơn họ nó rồi, thôi mổ con lợn mừng, tạ ơn trời đất ông bà phù hộ, tiện thể giao nhiệm vụ cho chú nó mần cái đại giáo sư để không họ nào mon men được.

Nhà cửa mồ mả cũng thế. Nhà làm sau dứt khoát phải to hơn, cao hơn nhà trước, dẫu chỉ một li. Nhà nó làm hết 500 nhà mình phải 550. Mồ mả còn kinh nữa, to hơn nhà ở, cứ là phải hoành, kiếm ăn lần hồi tính sau...

Nhớ có lần tôi chứng kiến ông bạn quê Nghệ An, nửa đêm đang ngủ ngon bỗng giật mình cảm thấy như có ai gọi tên mình đâu đấy. Mở cửa ra thì không thấy gì. Đóng lại ngủ tiếp thì chừng tiếng sau lại nghe. Lại mở cửa, cầm theo... cái gậy, thì thấy 3, 4 ông ba bốn cái xe đạp đang đạp xe dọc phố vừa đạp vừa gào lên vừa thảng thốt vừa hoang mang lại rất tự tin: Long... ơi thật.

Ra hỏi các bác hỏi ai, bảo chúng tôi hỏi anh Long con ông nớ bà nớ, bèn bảo tôi đây. Thế là mời vào nhà, lôi vợ dậy nấu cơm tráng trứng mời các bác. Té ra các bác ở quê, khổ quá, ngồi... uống rượu tính chuyện đi. Một ông à lên, có anh Long ở đấy ở đấy, thế là dắt ít bạc vụn vào người rồi vẫy xe nam tiến, mỗi ông mang theo một cái xe đạp, trên ấy có cái bao tải, trong bao tải là ít quần áo cũ để thay, mấy con dao, cái cuốc. Đến bến xe Pleiku là nửa đêm, các bác cứ thế đạp xe theo mấy con phố chính và... gọi. Thế mà tìm được đấy.

Sáng sau, nghe lời khuyên của Long là Gia Lai đã... hết rừng rồi, sang Đắk Lắk may ra. Thế là các bác lại... tiếp tục. Long dẫn ra bến xe, biếu mỗi bác cái vé xe. 6 tháng sau được tin các bác đã đưa cả nhà vào rồi. Và không chỉ mấy bác ấy, cả làng đã đi theo. Và ở một cánh rừng heo hút nào đấy ở Đắk Lắk lại có một cái xóm nhỏ hiện lên, rồi mở rộng dần ra, thành làng, xã...  Chính quyền, sau nhiều lần "đẩy đuổi" không được, bèn lại phải điện đường trường trạm cho nơi ấy...

Phận người - 6

Lại nhớ cái thằng cu câm một thời chuyên đánh giày ở Pleiku. Nó câm nhưng khỏe mạnh, thay vì đi ăn xin như rất đông "đồng hương" Thanh Hóa, nó đi đánh giày, đánh cẩn thận, và rẻ hơn một giá. Thế là thi thoảng nó bị đánh hội đồng vì phá giá, có lần bị cả một nhóm đồng hương, đồng nghiệp đánh hộc máu mồm ra. Rồi nó về quê, lấy vợ, một con bé nhỏ nhắn mỏng mày hay hạt, rồi đưa vào Pleiku thuê cái nhà trọ tí hin cùng đánh giày. Cứ thế, nó rất đông khách, vừa dễ thương vừa đánh kỹ thì hà cớ gì không đông khách. Rồi vợ nó có bầu, không thấy nó đánh giày nữa, có thể có một số vốn, nó về quê làm gì đấy…

Chắc chỉ ngày nay hoặc mai thì danh tính cụ thể 39 nạn nhân sẽ được công bố. Họ đã đánh đổi cả tuổi trẻ tươi đẹp của họ cho khát vọng làm giàu, làm giàu cho mình và cho gia đình. Thì đã nói, mỗi người có một cách kiếm sống và làm giàu. Vấn đề là, làm sao để đừng phải trả giá đắt quá. 39 nạn nhân là cái giá quá đắt.

Không chỉ là 39 phận người, cao hơn thế, nó khiến nhiều triệu người phải day dứt...

Văn Công Hùng

Tin đọc nhiều

Ngôi trường xanh Đó là một ngôi trường làm bằng tre, nơi những đứa trẻ bé tí,...
Khaisilk: Sau tuyên bố "thổi hồn" là bóp chết thương hiệu Việt Scandal "treo đầu dê bán thịt chó" của Khaisilk đã tạo nên một...
Chum, vại, lu... tái xuất Thời ấy công năng của lu là chứa, từ nước tới mắm tới tương...
Quê hương nếu ai không nhớ, sẽ không lớn nổi thành người Trong mỗi trái tim thi sĩ đều thường trực một tình yêu Tổ...